Tạp chí Y học Quân Sự là tạp chí xuất bản định kỳ (02 tháng/kỳ) đăng tải những công trình nghiên cứu và trao đổi trong lĩnh vực y hoc. Tôn chỉ và mục đích - Biên tập, xuất bản và phát hành tạp chí tới các đầu mối quân y toàn quân; phổ biến tuyên truyền trong cán bộ, nhân viên quân y những nội dung về chính trị, xã hội, quân sự, y tế và khoa học kỹ thuật liên quan đến công tác quân y nhằm nâng cao nhận thức và chất lượng công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công tác ngành. - Phổ biến và trao đổi những thông tin về chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ; công tác quản lý, chỉ đạo thực hiện kế hoạch công tác thường xuyên và đột xuất của ngành Quân y và Viện Y học dự phòng Quân đội. - Phổ biến, trao đổi những kinh nghiệm trong thực hiện nhiệm vụ trên 5 mặt công tác quân y, các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, kiến thức về khoa học kỹ thuật, đặc biệt là y học quân sự trong và ngoài nước; thông tin các hoạt động khoa học kỹ thuật trong ngành Quân y, ngành Y tế và y học quân sự của các nước trên thế giới. - Tham gia góp phần bổ túc, nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ cho cán bộ, nhân viên quân y. Cơ quan chủ quản: VIỆN Y HỌC DỰ PHÒNG QUÂN ĐỘI, CỤC QUÂN Y. Giấy phép hoạt động báo chí số: 205/CBC-KTBC&HDNV cấp ngày 23/6/2021 Giấy phép hoạt động trang thông tin điện tử số: 197/GP-TTĐT do Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 17/10/2019. Số hiện tại Các số đã phát hành
TẠP CHÍ Y HỌC QUÂN SỰ (Địa chỉ toà soạn: 276 Nghi Tàm - Tây Hồ - Hà Nội; Điện thoại: 096.551944 - 069.552035; Email: tapchiyhqs@gmaVIỆN Y HỌC DỰ PHÒNG QUÂN ĐỘI, CỤC QUÂN Y
Hồi sức kiểm soát tổn thương (Damage control resuscitation) là chiến lược hồi sức hiện đại trong chấn thương nặng có xuất huyết, nhằm giảm tử vong sớm bằng cách kiểm soát mất máu và phục hồi sinh lí ngay từ giai đoạn đầu. Trên cơ sở hiểu biết về rối loạn đông máu do chấn thương và vòng xoắn tử vong, hồi sức kiểm soát tổn thương tập trung vào 7 nguyên tắc cốt lõi, bao gồm: Kiểm soát xuất huyết sớm (ngăn mất máu tiếp diễn, duy trì tưới máu cơ quan); Truyền máu cân bằng (phục hồi thể tích tuần hoàn và khả năng đông máu sinh lí); Hạn chế dịch tinh thể (tránh pha loãng yếu tố đông máu, giảm phù mô và rối loạn vi tuần hoàn); Kiểm soát thân nhiệt (ngăn hạ thân nhiệt và giảm rối loạn đông máu); Hạ huyết áp cho phép (duy trì tưới máu cơ quan thiết yếu và hạn chế tái xuất huyết); Điều chỉnh đông máu theo mục tiêu (phát hiện, điều trị sớm rối loạn đông máu do chấn thương); Phối hợp với phẫu thuật kiểm soát tổn thương (kiểm soát nhanh nguồn xuất huyết và ổn định sinh lí). Trong chiến tranh hiện đại với bậc thang điều trị nhiều tuyến, hồi sức kiểm soát tổn thương giữ vai trò chính trong duy trì ổn định sinh lí và bảo đảm chuỗi chăm sóc liên tục từ tuyến trước đến tuyến sau.
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Y học Quân sự
NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG DANH MỤC TRANG BỊ, VẬT TƯ QUÂN Y TRẠM QUÂN Y TRUNG ĐOÀN BỘ BINH TRONG HUẤN LUYỆN TẠI HỌC VIỆN QUÂN Y
Mục tiêu: Xây dựng danh mục trang bị, vật tư quân y để triển khai trạm quân y trung đoàn bộ binh trong huấn luyện tại Học viện Quân y. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả cắt ngang danh mục trang bị, vật tư quân y để triển khai trạm quân y trung đoàn bộ binh, kết hợp xin ý kiến chuyên gia về danh mục xây dựng. Kết quả: Đã xây dựng được danh mục trang bị, vật tư quân y cho trạm quân y trung đoàn bộ binh trong huấn luyện tại Học viện Quân y. Danh mục gồm 8 bộ dụng cụ, 7 nhóm thuốc, 2 nhóm vật tư tiêu hao theo yêu cầu, nhiệm vụ cứu chữa. Bước đầu đánh giá sự phù hợp của danh mục xây dựng, kết quả 32/32 ý kiến (100%) đánh giá phù hợp, 18/32 ý kiến (56,3%) đánh giá danh mục phù hợp nhưng cần điều chỉnh, bổ sung. Các ý kiến đóng góp đều được tiếp thu, điều chỉnh và có giải trình cụ thể. Kết luận: Dựa trên cơ sở đánh giá thực trạng danh mục và đóng gói cơ số cQYe, cơ số Y phục vụ diễn tập cuối khóa hàng năm tại Học viện Quân y, đã đề xuất được danh mục trang bị, vật tư quân y cho trạm quân y trung đoàn bộ binh theo yêu cầu, nhiệm vụ cứu chữa. Bước đầu đánh giá được sự phù hợp của danh mục đề xuất, các ý kiến đóng góp đều được tiếp thu, điều chỉnh và có giải trình cụ thể.
HỆ THỐNG CỨU CHỮA, VẬN CHUYỂN THƯƠNG BINH, BỆNH BINH CÁC NƯỚC KHỐI NATO VÀ LIÊN BANG NGA TRONG MỘT SỐ CUỘC XUNG ĐỘT VŨ TRANG
Mục tiêu: Phân tích hệ thống cứu chữa, vận chuyển thương binh, bệnh binh các nước khối NATO và Liên bang Nga, làm cơ sở khoa học cho việc vận dụng ở Việt Nam. Phương pháp: Hồi cứu mô tả, phân tích các tài liệu về hệ thống, quy trình cứu chữa, vận chuyển thương binh, bệnh binh của quân y các nước khối NATO và Liên bang Nga dưới góc nhìn quân y Việt Nam. Kết quả: Quân y NATO tổ chức cứu chữa, vận chuyển thương binh, bệnh binh theo mô hình 4 cấp (cấp 1 - tiểu đoàn; cấp 2 - lữ đoàn, sư đoàn; cấp 3 - quân khu; cấp 4 - ngoài vùng chiến sự); yêu cầu vận chuyển thương binh, bệnh binh đến tuyến quân y tiểu đoàn trước 1 giờ, đến tuyến quân y lữ, sư đoàn trước 2 giờ; đến tuyến quân y quân khu, quân y vùng trước 4 giờ; ưu tiên vận chuyển đường không. Quân y Liên bang Nga triển khai cứu chữa theo tuyến, với 5 thể loại cứu chữa và phục hồi chức năng; nhấn mạnh phẫu thuật và hồi sức tại tuyến trước. Trong điều kiện hiện nay, cứu chữa cơ bản trước 4 giờ được tổ chức thành 2 cấp không thể trì hoãn và trì hoãn ngắn. Kết luận: Cả hai hệ thống đều coi trọng phân loại thương binh, bệnh binh, cứu chữa bởi bác sĩ sớm và vận chuyển nhanh chóng; quy định phân tuyến cứu chữa và thời gian cứu chữa là cơ sở quan trọng để nghiên cứu, lựa chọn và vận dụng phù hợp với điều kiện của quân y Việt Nam.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG CHÈN ÉP KHOANG BỤNG TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 175
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị hội chứng chèn ép khoang bụng tại Bệnh viện Quân y 175. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả có phân tích 47 người bệnh ≥18 tuổi, chẩn đoán hội chứng chèn ép khoang bụng, điều trị tại Bệnh viện Quân y 175, từ tháng 6/2022 đến 12/2024. Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh là 57,4 ± 16,7 tuổi. Đa số người bệnh là nam giới (78,7%), hội chứng chèn ép khoang bụng nguyên phát (66,0%). Giá trị áp lực ổ bụng trung vị lúc chẩn đoán là 22,8 (20,9-25,5). Phương pháp điều trị nội khoa tối ưu là dẫn lưu qua da (27,7%) và mổ giải áp (31,9%). Tỉ lệ tử vong nội viện là 46,8%. Phân tích hồi quy logistic cho thấy các yếu tố nguy cơ tử vong gồm áp lực ổ bụng ban đầu cao, áp lực tưới máu ổ bụng < 60 mmHg, lactate tăng và PaO2/FiO2 thấp. Phẫu thuật giải áp sớm có xu hướng giảm nguy cơ tử vong, tuy nhiên chưa đạt ý nghĩa thống kê. Kết luận: Hội chứng chèn ép khoang bụng là một bệnh cảnh nặng, liên quan đến tỉ lệ tử vong cao trong điều trị hồi sức. Đo áp lực ổ bụng chuẩn bằng kĩ thuật đo qua bàng quang, đánh giá áp lực tưới máu ổ bụng và theo dõi các dấu hiệu suy chức năng cơ quan giúp phát hiện sớm. Điều trị bậc thang từ nội khoa, dẫn lưu qua da tới mổ giải áp, cùng với can thiệp sớm dựa trên IAP và APP, có thể cải thiện kết quả điều trị.
CA LÂM SÀNG ĐIỀU TRỊ THÀNH CÔNG TIỀN UNG THƯ DẠ DÀY BẰNG CẮT TÁCH DƯỚI NIÊM MẠC QUA NỘI SOI, TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 4, QUÂN KHU 4
Mục tiêu: Giới thiệu ca bệnh tổn thương tiền ung thư dạ dày, điều trị thành công bằng kĩ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả ca bệnh trên 1 trường hợp tổn thương tiền ung thư dạ dày, điều trị thành công bằng kĩ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi, tại Bệnh viện Quân y 4, Quân khu 4. Kết quả: Người bệnh là nam giới, 65 tuổi, tổn thương tiền ung thư dạ dày kích thước 2x2 cm ở mặt trước hang vị, phân loại Paris type 0-IIa+IIc. Nội soi dải tần hẹp ghi nhận tổn thương có ranh giới rõ, biến đổi cấu trúc mạch máu và cấu trúc bề mặt. Mô bệnh học trước và sau can thiệp xác định loạn sản biểu mô tuyến độ cao. Áp dụng điều trị bằng kĩ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi; diện cắt bên và diện cắt đáy âm tính với tổn thương u; thời gian can thiệp 40 phút. Sau can thiệp 5 ngày, người bệnh ổn định, ra viện. Sau can thiệp 3 tháng, kiểm tra thấy diện cắt liền sẹo tốt, chưa ghi nhận tái phát. Kết luận: Kĩ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi ít xâm lấn, có thể cắt trọn tổn thương, đánh giá chính xác mô bệnh học tổn thương và diện cắt, nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị các tổn thương tiền ung thư và ung thư dạ dày giai đoạn sớm.
ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÍ VÀ KẾT QUẢ SỚM PHẪU THUẬT NỘI SOI ĐIỀU TRỊ TRIỆT CĂN UNG THƯ TRỰC TRÀNG NGUYÊN PHÁT TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 7A
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng trước phẫu thuật và đánh giá kết quả sớm phẫu thuật nội soi điều trị triệt căn ung thư trực tràng nguyên phát. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả 43 người bệnh ung thư trực tràng nguyên phát, điều trị phẫu thuật nội soi triệt căn, tại Bệnh viện Quân y 7A, từ 01/01/2021 đến 31/12/2024. Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh là 57,8 ± 9,9 tuổi. Tỉ lệ nam/nữ ≈ 1,9. Triệu chứng lâm sàng hay gặp là đại tiện ra máu (55,8%), hội chứng thiếu máu (46,5%), sờ chạm u đường hậu môn (55,8%). Triệu chứng cận lâm sàng: nồng độ Hb trung vị trước phẫu thuật là 124 g/L, tính chất u ác tính trên hình ảnh học dao động từ 2,3-55,8%. U thể sùi 83,7%, thể loét 9,3%, thể thâm nhiễm 7%. Vị trí u 1/3 trên, 1/3 giữa và 1/3 dưới lần lượt chiếm tỉ lệ 41,9%, 25,6% và 32,6%. Thời gian phẫu thuật trung bình 194,7 ± 26,9 phút, mất máu ước tính trung bình trong phẫu thuật là 62,1 ± 28,4 ml. Tỉ lệ mở hồi tràng ra da 46,2%. Kích thước u trung bình 4,2 ± 1 cm, số hạch lấy bỏ trung bình 13,7 ± 1,3 hạch, số hạch di căn trung bình 5,5 ± 2,1 hạch. Tỉ lệ tai biến 2,3%, tỉ lệ biến chứng sớm 11,6%. Thời gian nằm viện hậu phẫu trung bình 7 ± 0,6 ngày. Đánh giá kết quả sớm: 86,1% tốt, 11,6% trung bình, 2,3% xấu. Kết luận: Phẫu thuật nội soi điều trị triệt căn ung thư trực tràng cho kết quả sớm phần lớn ở mức tốt, kĩ thuật an toàn, khả năng hồi phục sớm và tỉ lệ tai biến, biến chứng thấp.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT THAY KHỚP HÁNG TOÀN PHẦN KHÔNG XI-MĂNG TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 120
Mục tiêu: Đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng toàn phần không xi-măng. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả can thiệp không đối chứng 50 người bệnh phẫu thuật thay khớp háng toàn phần không xi-măng, tại Bệnh viện Quân y 120, từ tháng 01/2024-10/2025. Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh là 50,9 ± 10,29 tuổi. Tỉ lệ người bệnh nam/nữ ≈ 3,2/1. Trước phẫu thuật 100% người bệnh có chức năng khớp háng trung bình và kém; tổng biên độ vận động khớp háng trung bình đạt 145,0 ± 51,2°. Kết quả gần sau phẫu thuật: 100% người bệnh liền vết mổ kì đầu; 98,0% người bệnh có chức năng khớp háng tốt và rất tốt; tổng biên độ vận động của khớp háng trung bình đạt 288,5 ± 29,0°. Sau phẫu thuật ít nhất 12 tháng: 100% người bệnh có chức năng khớp háng rất tốt, với điểm Harris trung bình là 98,9 ± 2,1 điểm. Biến chứng chỉ gặp nhiễm khuẩn nông sau mổ (2,0%), đau đùi (12,0%) và chênh lệch chiều dài chi (8,0%). Kết luận: Phẫu thuật thay khớp háng toàn phần không xi-măng tại Bệnh viện Quân y 120 cho kết quả cải thiện chức năng khớp háng rõ rệt, giảm đau, phục hồi khả năng vận động và tỉ lệ biến chứng thấp.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ GÃY KÍN MÂM CHÀY SCHATZKER V-VI, BẰNG KẾT XƯƠNG NẸP KHÓA TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 121
Mục tiêu: Đánh giá kết quả điều trị gãy kín mâm chày Schatzker V-VI bằng kết xương nẹp khóa tại Bệnh viện Quân y 121. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu mô tả trên 33 người bệnh gãy kín mâm chày Schatzker V-VI, điều trị phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp khóa tại Bệnh viện Quân y 121, từ tháng 3/2023 đến tháng 6/2024. Đánh giá kết quả gần dựa trên tình trạng vết mổ và mức độ nắn chỉnh trên X quang sau mổ; đánh giá kết quả xa dựa trên kết quả liền xương trên X quang và điểm chức năng khớp gối theo Roy Sanders. Kết quả: Đa số người bệnh từ 41-60 tuổi (51,5%) là nữ giới (63,6%), nguyên nhân chấn thương do tai nạn giao thông (75,7%), phân loại Schatzker VI (69,7%) và tổn thương phần mềm độ I (66,7%). Kết quả điều trị gần: 92,9% người bệnh liền vết mổ kì đầu, 93,9% người bệnh hết di lệch trên X quang sau mổ. Kết quả điều trị xa (sau phẫu thuật > 6 tháng): 100% người bệnh có dấu hiệu liền xương, 78,8% người bệnh không đau, 93,9% người bệnh có biên độ vận động khớp gối ≥ 100° và 93,9% người bệnh có chức năng khớp gối đạt mức tốt và khá. Kết luận: Kết xương nẹp khóa điều trị gãy kín mâm chày Schatzker V-VI cho tỉ lệ liền xương cao, kết quả phục hồi chức năng khớp gối tốt và biến chứng thấp.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG HỘI CHỨNG ỐNG THẦN KINH TRỤ VÀ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT CHUYỂN THẦN KINH TRỤ RA TRƯỚC DƯỚI CƠ
Mục tiêu: Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật chuyển thần kinh trụ ra trước dưới cơ, điều trị hội chứng ống thần kinh trụ. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả hồi cứu kết hợp theo dõi dọc trên 20 người bệnh hội chứng ống thần kinh trụ mức độ McGowan II, III được phẫu thuật chuyển thần kinh trụ ra trước dưới cơ tại Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Quân y 4, Quân khu 4 từ tháng 3/2022 đến tháng 5/2025. Kết quả: Thời gian theo dõi trung bình là 14,3 ± 5,8 tháng. Điểm VAS giảm từ 5,5 ± 1,0 xuống 2,1 ± 1,0 sau mổ (p < 0,001). Sức cơ nội tại bàn tay hồi phục rõ rệt, với tỉ lệ M4-M5 tăng từ 20,0% lên 70,0%. Theo thang điểm Bishop, 85,0% người bệnh đạt kết quả tốt và xuất sắc, 10,0% khá và 5,0% kém. Không ghi nhận biến chứng hoặc phải mổ lại. Kết luận: Chuyển thần kinh trụ ra trước dưới cơ là phương pháp phẫu thuật an toàn, hiệu quả và đem lại cải thiện rõ rệt cho người bệnh hội chứng ống thần kinh trụ mức độ trung bình đến nặng.
HÚT MỠ LÀM MỎNG VÀ MỞ RỘNG VẠT BỤNG NHÁNH XUYÊN ĐỘNG MẠCH THƯỢNG VỊ DƯỚI SÂU, TRONG TÁI TẠO SẸO DI CHỨNG BỎNG VÙNG CẰM CỔ
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả hút mỡ làm mỏng vạt bụng nhánh xuyên động mạch thượng vị dưới sâu (DIEP) và khả năng mở rộng phạm vi sử dụng của vạt trong điều trị sẹo lớn vùng cằm-cổ. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu trên 10 người bệnh có sẹo lớn vùng cằm-cổ sau bỏng, được tái tạo bằng vạt bụng nhánh xuyên động mạch thượng vị dưới sâu “mỏng”, tại Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, từ tháng 4/2021-12/2022. Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh là 35,4 ± 9,536, nữ giới chiếm 60,0%. Kích thước vạt trung bình 27,8 ± 2,74 × 12,3 ± 2,54 cm (tối đa 32 × 18 cm). Có 100% vạt sống hoàn toàn; vùng IV tưới máu tốt; vạt mềm, màu sắc phù hợp, độ dày giảm rõ rệt. Kết luận: Hút mỡ là kĩ thuật an toàn, cho kết quả ban đầu khả quan trong làm mỏng và mở rộng vạt bụng nhánh xuyên động mạch thượng vị dưới sâu, bảo đảm chức năng và thẩm mĩ.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ GÃY THÀNH TRONG Ổ MẮT
Mục tiêu: Đánh giá kết quả bước đầu phẫu thuật điều trị gãy thành trong ổ mắt. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 12 người bệnh chẩn đoán xác định gãy thành trong ổ mắt, phẫu thuật điều trị tại Khoa Hàm mặt và tạo hình, Bệnh viện Quân y 103, từ tháng 01/2021 đến tháng 6/2023. Đánh giá kết quả điều trị gần (sau phẫu thuật 7 ngày) và xa (sau phẫu thuật 6 tháng). Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh là 36,13 ± 12,01 tuổi. Tỉ lệ người bệnh nam/nữ = 3,3/1. Nguyên nhân chủ yếu do tai nạn giao thông chiếm (83,33%). Triệu chứng lâm sàng thường gặp: bầm tím mi mắt, xuất huyết kết mạc (100%), rối loạn vận nhãn, song thị (26,7%), lõm mắt (16,7%). Kết quả điều trị gần: tốt: 9/12 người bệnh (75,0%), khá: 3/12 người bệnh (25,0%). Kết quả điều trị xa: tốt: 11/12 người bệnh (91,7%), khá: 1/12 người bệnh (8,3%. Còn 1 người bệnh (8,3%) hạn chế vận nhãn độ 1, nhưng không ảnh hưởng nhiều đến chức năng, 2 người bệnh (16,7%) sẹo mổ thô rõ khi nhìn gần. Kết luận: Bước đầu đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật trên người bệnh gãy thành trong ổ mắt cho kết quả điều trị tốt, giúp phục hồi chức năng vận nhãn, giải phóng các cấu trúc bị kẹt và cải thiện thẩm mĩ.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT LẤY SỎI THẬN QUA DA ĐƯỜNG HẦM NHỎ TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 4, QUÂN ĐOÀN 34
qua da đường hầm nhỏ. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả loạt ca bệnh, không đối chứng trên 95 người bệnh sỏi thận, phẫu thuật lấy sỏi thận qua da đường hầm nhỏ, tại Bệnh viện Quân y 4, Quân đoàn 34, từ tháng 12/2022-12/2024. Kết quả: Người bệnh từ 29-76 tuổi, trung bình 48,5 ± 9,49 tuổi; nam giới chiếm 65,3%. Trước mổ, sỏi thận có kích thước trung bình 26,32 ± 17,23 mm; tỉ lệ sỏi thận theo phân loại GUY I: 48,4%, GUY II: 27,4%, GUY III: 17,9%, GUY IV: 6,3%. Có 90,5% người bệnh sử dụng 1 đường hầm, 9,5% người bệnh sử dụng 2 đường hầm. Vị trí chọc dò chủ yếu là đài dưới (68,4%) và đài giữa (18,9%). Thời gian phẫu thuật trung bình là 76,34 ± 16,47 phút. Tỉ lệ thành công kĩ thuật đạt 98,9%. Tỉ lệ sạch sỏi sớm là 89,5%. Biến chứng theo Clavien-Dindo gặp ở 20,0% trường hợp, chủ yếu là độ I-II (18,9%); có 1 trường hợp độ IIIb (1,1%). Tỉ lệ đặt dẫn lưu thận ra da là 64,2%, thời gian lưu dẫn lưu trung bình là 3,65 ± 2,75 ngày. Thời gian nằm viện sau mổ trung bình là 8,18 ± 2,38 ngày. Kết luận: Lấy sỏi thận qua da đường hầm nhỏ là kĩ thuật ít xâm lấn, cho tỉ lệ sạch sỏi cao, tỉ lệ biến chứng thấp, phù hợp triển khai tại Bệnh viện Quân y 4, Quân đoàn 34 và các cơ sở tương đương.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ VÔ CẢM, CHẤT LƯỢNG HỒI TỈNH VÀ TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN CỦA DESFLURANE TRONG GÂY MÊ PHẪU THUẬT NỘI SOI TAI MŨI HỌNG
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả vô cảm, chất lượng hồi tỉnh và tác dụng không mong muốn của Desflurane trong phẫu thuật nội soi tai mũi họng. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả trên 80 người bệnh ASA I-II, phẫu thuật nội soi tai mũi họng dưới gây mê nội khí quản bằng Desflurane, tại Bệnh viện Quân y 354 từ tháng 02/2025 đến tháng 11/2025. Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh là 46 ± 11,7 tuổi. Đa số người bệnh có sức khỏe loại ASA I (77,5%). Nồng độ Desflurane duy trì chủ yếu từ 6-7%. 100% người bệnh đều có huyết động ổn định trong suốt quá trình phẫu thuật và có điểm PRST < 2 điểm. Thời gian tỉnh mê trung bình 6,2 ± 1,2 phút. Thời gian rút nội khí quản 8,5 ± 2,2 phút. Có 3 người bệnh (3,8%) kích thích nhẹ sau rút nội khí quản. Kết luận: Desflurane cho hiệu quả duy trì mê tốt, huyết động ổn định và người bệnh hồi tỉnh nhanh sau phẫu thuật nội soi tai mũi họng.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ GÂY TÊ ĐÁM RỐI THẦN KINH CÁNH TAY ĐƯỜNG NÁCH, DƯỚI HƯỚNG DẪN SIÊU ÂM TRONG PHẪU THUẬT CẲNG - BÀN TAY
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả vô cảm và các tai biến, biến chứng của gây tê đám rối thần kinh cánh tay đường nách, dưới hướng dẫn siêu âm trong phẫu thuật cẳng - bàn tay. Đối tượng, phương pháp: Tiến cứu, mô tả cắt ngang 40 người bệnh phẫu thuật cẳng - bàn tay, vô cảm bằng kĩ thuật gây tê đám rối thần kinh cánh tay đường nách, dưới hướng dẫn siêu âm, tại Bệnh viện Quân y 87, từ tháng 8/2025 đến tháng 11/2025. Kết quả: Thời gian thực hiện kĩ thuật trung bình là 7,9 ± 1,7 phút. Thời gian tiềm phục ức chế cảm giác là 5,9 ± 2,3 phút, tiềm phục ức chế vận động là 8,3 ± 2,5 phút. Thời gian kéo dài ức chế cảm giác là 147,3 ± 15,5 phút, kéo dài ức chế vận động là 136,4 ± 13,1 phút. Tỉ lệ vô cảm tốt là 97,5%. Tai biến do đầu kim chạm vào thần kinh là 5,0%, chọc vào mạch máu là 2,5%. Không ghi nhận các tai biến, biến chứng ảnh hưởng xấu đến kết quả phẫu thuật, điều trị. Kết luận: Gây tê đám rối thần kinh cánh tay đường nách, dưới hướng dẫn siêu âm cho phẫu thuật cẳng - bàn tay là phương pháp an toàn, hiệu quả, ít tai biến và biến chứng.
NGHIÊN CỨU CẢI TIẾN DỤNG CỤ CẮT ĐỐT ÁP DỤNG TRONG PHẪU THUẬT MỞ TUYẾN GIÁP VỚI ĐƯỜNG MỔ NHỎ
Mục tiêu: Cải tiến các vật liệu sẵn có thành dụng cụ cắt đốt hoạt động như dao điện đơn cực công suất thấp, áp dụng trong phẫu thuật tuyến giáp với đường mổ nhỏ, bảo đảm an toàn, dễ sử dụng, chi phí thấp. Đối tượng, phương pháp: Trên nguyên lí hoạt động của dao điện đơn cực công suất thấp, nhóm nghiên cứu tận dụng vật tư tiêu hao sẵn có, cải tiến thành dụng cụ cắt đốt áp dụng trong phẫu thuật mở tuyến giáp với đường mổ nhỏ, tại Bệnh viện Quân y 109 và Bệnh viện Quân y 6, từ tháng 01/2024 đến tháng 5/2025. Kết quả: Từ Pince cong kết hợp với dây dao điện đơn cực, đã thiết kế, cải tiến thành công bộ dụng cụ cắt đốt hoạt động như dao điện đơn cực công suất thấp ứng dụng trong phẫu thuật tuyến giáp với đường mổ nhỏ. Bước đầu áp dụng trên 187 ca phẫu thuật tuyến giáp, thấy 100% ca mổ thành công qua đường mổ nhỏ, với độ an toàn cách điện tốt, tối ưu hóa chi phí điều trị. Không ghi nhận các biến chứng tổn thương thần kinh quặt ngược thanh quản hay tuyến cận giáp. 100% người bệnh hài lòng với kết quả thẩm mĩ và phục hồi sau mổ.
THỰC TRẠNG AN TOÀN THỰC PHẨM CỦA NGUỒN CUNG ỨNG CHO CÁC BẾP ĂN DÃ NGOẠI PHỤC VỤ SỰ KIỆN A TẠI CỤM T NĂM 2025
Mục tiêu: Đánh giá thực trạng an toàn thực phẩm của nguồn cung ứng cho các bếp ăn dã ngoại phục vụ sự kiện A tại cụm T, năm 2025. Đối tượng, phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu số liệu 17.308 mẫu lương thực - thực phẩm (thuộc 8 nhóm), từ 35 nhà cung ứng cho 14 bếp ăn dã ngoại phục vụ sự kiện A tại cụm T. Đánh giá các tiêu chí: nguồn gốc, chứng từ an toàn thực phẩm; điều kiện an toàn thực phẩm trong bảo quản, vận chuyển, bàn giao của các cơ sở cung ứng và các chỉ tiêu kiểm nghiệm cảm quan, hóa lí an toàn thực phẩm. Kết quả: Về tiêu chí nguồn gốc, chứng nhận an toàn thực phẩm, nhóm rau ăn lá, củ quả có tỉ lệ không đạt cao nhất (31,0%, 32,4%). Tiêu chí lựa chọn thực phẩm, phương thức bảo quản, nhóm gia vị có tỉ lệ không đạt cao nhất (20,8% và 18,5%). Tiêu chí bao bì chứa đựng an toàn và tách biệt sống - chín, sạch - bẩn, nhóm đồ uống, đồ ăn liền có tỉ lệ mẫu không đạt cao nhất (14,5%, 29,1%). Về kiểm nghiệm chỉ tiêu cảm quan, 12,1% mẫu không đạt (cao nhất là nhóm trái cây: 17,9%, thấp nhất là nhóm thực phẩm lạnh: 3,7%) và có mối liên quan với tiêu chí phương thức bảo quản ở các nhóm thực phẩm tươi sống, thực phẩm lạnh, thực phẩm đông lạnh (p < 0,05). Kiểm nghiệm chỉ tiêu hóa lí, 3,2% mẫu không đạt (cao nhất là nhóm rau ăn lá, củ quả: 4,2%, thấp nhất là nhóm gia vị: 0,6%) và có mối liên quan với tiêu chí nguồn gốc, xuất xứ ở các nhóm thực phẩm đông lạnh, rau ăn lá, củ, quả (p < 0,05). Kết luận: An toàn thực phẩm của nguồn cung ứng cho bếp ăn dã ngoại còn những hạn chế, nhất là nhóm rau ăn lá, củ, quả và các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc. Điều kiện bảo quản không đúng làm tăng nguy cơ không đạt cảm quan. Thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ làm tăng nguy cơ ô nhiễm hóa lí.
KHẢO SÁT THỰC TRẠNG NHIỄM BENZENE NGHỀ NGHIỆP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI KHO XĂNG DẦU X. NĂM 2024
Mục tiêu: Mô tả thực trạng nhiễm benzene nghề nghiệp và một số yếu tố liên quan đến nhiễm benzene nghề nghiệp ở người lao động, tại Kho Xăng dầu X. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 158 người lao động có tiếp xúc trực tiếp với xăng dầu hằng ngày, tại Kho Xăng dầu X, từ tháng 02-12/2024. Quan trắc môi trường lao động theo Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia (QCVN 03: 2019/BYT). Định lượng hơi xăng bằng máy quang phổ khả kiến. Định lượng hơi benzene bằng hệ thống sắc kí khí. Định lượng acid t,t muconic niệu theo Thường quy kĩ thuật (2015) Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường (NIOSH 5526). Kết quả: Tỉ lệ nhiễm benzene nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu là 7,6%. Tỉ lệ nhiễm benzene nghề nghiệp ở người lao động không sử dụng khẩu trang cao hơn người có sử dụng khẩu trang; ở người lao động sử dụng khẩu trang than hoạt tính thấp hơn so với người không sử dụng khẩu trang; ở người lao động sử dụng khẩu trang thường xuyên (> 4 tiếng/ngày) thấp hơn ở người không sử dụng khẩu trang, khác biệt có ý nghĩa thống kê, với p < 0,05. Kết luận: Các yếu tố liên quan đến nhiễm benzene nghề nghiệp là yếu tố có hay không sử dụng khẩu trang, loại khẩu trang và thời gian sử dụng khẩu trang.
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHƠI NHIỄM TIẾNG ỒN, VI KHÍ HẬU NÓNG TRÊN TÀU, TẠI ĐƠN VỊ X
Mục tiêu: Đánh giá thực trạng vi khí hậu và tiếng ồn tại các vị trí làm việc trên tàu, tại Đơn vị X. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, quan trắc 157 mẫu vi khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió) và 157 mẫu tiếng ồn (dBA, phổ tần số) tại buồng máy, buồng lái và boong tàu; thực hiện tại Đơn vị X, thời gian trong tháng 7/2025. Kết quả: 90,8% mẫu nhiệt độ và 93,6% mẫu tiếng ồn vượt giới hạn cho phép. Điều kiện vi khí hậu tại buồng máy khắc nghiệt nhất với nhiệt độ trung bình 33,5°C, độ ẩm 67,3% và mức ồn 104,1 dBA. Năng lượng âm thanh tập trung ở dải tần trung - cao có nguy cơ cao gây tổn thương thính giác. Kết luận: Điều kiện lao động trên tàu Đơn vị X vượt quá tiêu chuẩn vệ sinh lao động, với nguy cơ stress nhiệt, điếc nghề nghiệp và rối loạn tim mạch - thần kinh. Phơi nhiễm đồng thời nhiệt và tiếng ồn làm nặng thêm tổn thương thính giác và tăng nguy cơ tai nạn lao động.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ VI KHUẨN Ở NGƯỜI BỆNH VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG CÓ NHIỄM KHUẨN HUYẾT
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và căn nguyên vi khuẩn ở người bệnh viêm phổi cộng đồng có nhiễm khuẩn huyết, điều trị tại Bệnh viện Quân y 103. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu kết hợp tiến cứu trên 59 người bệnh viêm phổi cộng đồng có nhiễm khuẩn huyết, từ tháng 01/2023 đến tháng 5/2025. Người bệnh được làm các xét nghiệm, bao gồm cấy máu, đờm hoặc dịch phế quản phân lập vi khuẩn và làm kháng sinh đồ. Kết quả: Tuổi trung bình của người bệnh cao (64,49 16,95 tuổi), nam giới chiếm đa số, tỉ lệ sốc nhiễm trùng gặp 45,76%, nồng độ CRP tăng cao. Kết quả cấy khuẩn cho thấy vi khuẩn Gram âm chiếm tỉ lệ cao nhất (54,24%). Đối với vi khuẩn Gram âm, gặp nhiều nhất là K. pneumoniae (16,95%) và Escherichia coli (13,56%). Đối với vi khuẩn Gram dương, gặp nhiều nhất là Staphylococcus aureus (27,12%). S. aureus có 50% chủng kháng methicillin và 50,0-75,0% kháng với oxacilin, erythromycin và tetracycline. K. pneumoniae có 60% chủng kháng cefazoli và E. coli có 50,0-75,0% chủng kháng với gentamicin, ciprofloxacin và trimethoprim/sulfamethoxazole. Kết luận: Người bệnh viêm phổi cộng đồng có nhiễm khuẩn huyết có tuổi trung bình cao, nam giới chiếm đa số, tỉ lệ sốc nhiễm trùng gặp 45,76%, nồng độ CRP tăng cao. Các vi khuẩn Gram âm chiếm ưu thế và tỉ lệ chủng vi khuẩn kháng với các kháng sinh phổ biến cao.
ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN GIẤC NGỦ Ở QUÂN NHÂN CÓ DỰ PHÒNG SỐT RÉT BẰNG THUỐC MEFLOQUINE TẠI PHÁI BỘ UNMISS (NAM XU-ĐĂNG), NĂM 2025
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm rối loạn giấc ngủ ở quân nhân Việt Nam có dự phòng sốt rét bằng mefloquine, tại Phái bộ UNMISS, Nam Xu-Đăng. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 63 quân nhân Việt Nam (tham gia Lực lượng Gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc tại Phái bộ UNMISS, Nam Xu-Đăng), có dự phòng sốt rét bằng mefloquine, từ tháng 9-12/2025. Thu thập dữ liệu bằng bảng câu hỏi ẩn danh và đánh giá chất lượng giấc ngủ bằng thang PSQI. Kết quả: 61,90% quân nhân xuất hiện triệu chứng mất ngủ; 50,79% quân nhân có chất lượng giấc ngủ không tốt. Điểm PSQI trung bình của nhóm nghiên cứu là 6,14 ± 3,52 điểm. Phân tích hồi quy logistic đơn biến cho thấy mất ngủ liên quan có ý nghĩa thống kê với chất lượng giấc ngủ không tốt, làm tăng nguy cơ lên 8,55 lần so với nhóm không mất ngủ (OR = 8,55; KTC95%: 2,58-28,32; p < 0,001). Không ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa giữa mất ngủ với giới tính, nhóm tuổi, tình trạng sụt cân và tần suất tập luyện thể thao (p > 0,05). Kết luận: Mất ngủ sau sử dụng mefloquine xuất hiện với tỉ lệ tương đối cao và liên quan chặt chẽ đến suy giảm chất lượng giấc ngủ theo thang PSQI. Cần theo dõi và đánh giá định kì giấc ngủ ở quân nhân sử dụng thuốc dự phòng sốt rét.
HIỆU QUẢ ÁP DỤNG BỘ DỤNG CỤ CT1-C6 HỖ TRỢ TẬP LUYỆN VÀ THÍCH NGHI TRONG ĂN UỐNG CHO NGƯỜI BỆNH LIỆT NỬA NGƯỜI SAU ĐỘT QUỴ NÃO
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả áp dụng bộ dụng cụ hỗ trợ tập luyện và thích nghi trong ăn uống CT1-C6 cho người bệnh liệt nửa người sau đột quỵ não. Đối tượng và phương pháp: Can thiệp tiến cứu, theo dõi dọc, so sánh trước và sau can thiệp trên 32 người bệnh đột quỵ não, liệt tay thuận, có chỉ định sử dụng bộ dụng cụ trợ giúp và thích nghi ăn uống CT1-C6, tại Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, từ tháng 02-5/2024. Đánh giá cải thiện chức năng chi trên bằng thang điểm ARAT; mức độ độc lập trong chăm sóc hàng ngày theo thang điểm FIM-6 mục tự chăm sóc; mức độ độc lập chức năng tổng thể theo thang điểm Barthel; mức độ hài lòng theo thang điểm Likert 7. Kết quả: Nhu cầu sử dụng đũa 90,62%, thìa 53,13%, dĩa 21,87% và cốc 3,12%. Điểm ARAT, FIM-6 mục tự chăm sóc và Barthel tăng có ý nghĩa so với trước can thiệp, lần lượt là 9,16 ± 3,51 điểm; 16,53 ± 6,01 điểm và 31,72 ± 15,22 điểm (p < 0,001). Sau can thiệp, mức độ độc lập của người bệnh tăng 25,0%, cần chăm sóc một phần là 65,63%; mức độ hài lòng trung bình của người người bệnh là 6,91 ± 0,29 điểm, của người chăm sóc là 6,97 ± 0,18 điểm. Kết luận: Bộ dụng cụ hỗ trợ tập luyện và thích nghi trong ăn uống giúp người bệnh tăng khả năng độc lập trong sinh hoạt hằng ngày, giảm áp lực phụ thuộc của người bệnh, giảm áp lực cho người chăm sóc.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG KHỚP VAI BẰNG KĨ THUẬT KÉO - BÓC TÁCH DƯỚI GÂY TÊ ĐÁM RỐI THẦN KINH CÁNH TAY KẾT HỢP VẬT LÍ TRỊ LIỆU Ở NGƯỜI BỆNH ĐÔNG CỨNG KHỚP VAI
Mục tiêu: Đánh giá kết quả phục hồi chức năng khớp vai bằng kĩ thuật kéo - bóc tách khớp vai dưới gây tê đám rối thần kinh cánh tay kết hợp vật lí trị liệu ở người bệnh đông cứng khớp vai. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả, tiến cứu trên 60 bệnh nhân đông cứng khớp vai nguyên phát, điều trị phục hồi chức năng khớp vai bằng kĩ thuật kéo - bóc tách khớp vai dưới gây tê đám rối thần kinh cánh tay kết hợp vật lí trị liệu. Thực hiện nghiên cứu tại Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện quân y 103, từ tháng 11/2022-6/2025. Đánh giá hiệu quả bằng thang điểm VAS, SPADI và tầm vận động khớp vai. Kết quả: Mức độ đau theo thang điểm VAS giảm từ 7,1 ± 1,2 điểm (trước điều trị) xuống còn 2,2 ± 0,8 điểm (sau điều trị 14 ngày), với p < 0,001. SPADI giảm từ 65,2 ± 13,1 (trước điều trị) xuống còn 25,7 ± 9,8 điểm (sau điều trị 14 ngày), với p < 0,001. Tầm vận động chủ động khớp vai tăng rõ rệt ở tất cả các hướng sau điều trị 14 ngày (gập từ 84,4° tăng lên 158,2°, dạng từ 96,1° tăng lên 162,5°, xoay trong từ 25,8° tăng lên 64,3°, xoay ngoài từ 21,8° tăng lên 67,8°). Có 6,7% người bệnh đau tăng sau thủ thuật và không ghi nhận biến chứng thần kinh hoặc cơ học. Có 6,7% người bệnh đau tăng sau thủ thuật và không ghi nhận biến chứng thần kinh hoặc cơ học. Kết luận: Kĩ thuật kéo - bóc tách khớp vai dưới gây tê đám rối thần kinh cánh tay kết hợp vật lí trị liệu mang lại hiệu quả giảm đau và cải thiện vận động khớp vai vượt trội trong điều trị đông cứng khớp vai nguyên phát.
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở NGƯỜI BỆNH TỔN THƯƠNG THẬN CẤP LIÊN QUAN NGỘ ĐỘC CẤP TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 175
Mục tiêu: Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của người bệnh tổn thương thận cấp do ngộ độc cấp, tại Bệnh viện Quân y 175. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Hồi cứu, mô tả cắt ngang 97 người bệnh, chẩn đoán ngộ độc cấp có tổn thương thận cấp, điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Quân y 175 từ tháng 1/2024 đến tháng 12/2024. Đánh giá mức độ ngộ độc cấp theo thang điểm PSS; mức độ suy thận cấp theo hướng dẫn của KDIGO. Kết quả: Tuổi trung bình người bệnh là 58,2 ± 14,7 tuổi; 76,3% người bệnh là nam giới. Các nguyên nhân gây ngộ độc là rượu (36,1%), thuốc tân dược không rõ nguồn gốc (15,5%), hóa chất bảo vệ thực vật (12,4%). Triệu chứng lâm sàng phổ biến gồm nôn (56,7%) và thiểu niệu (44,3%). Các rối loạn thường gặp là tăng lactat máu (74,2%) và toan chuyển hóa (67,0%), nhất là ở nhóm ngộ độc do rượu và hóa chất bảo vệ thực vật. Tổn thương thận cấp mức độ 3 chiếm ưu thế (51,5%), đặc biệt ở nhóm ngộ độc nặng (61,8%, p < 0,05). Kết luận: Ngộ độc cấp gây tổn thương thận cấp tại Bệnh viện Quân y 175 hay gặp nguyên nhân hàng đầu là do rượu, với tổn thương thận cấp độ 3. Có mối tương quan giữa tổn thương thận cấp với mức độ ngộ độc cấp nặng.
MÔ HÌNH HỒI QUY TIÊN LƯỢNG CÁC BIẾN CỐ TIM MẠCH CHÍNH SỬ DỤNG TƯƠNG HỢP THẤT TRÁI - ĐỘNG MẠCH, NỒNG ĐỘ OSTEOPROTEGERIN VÀ MATRIX METALLOPROTEINASE-2 HUYẾT TƯƠNG Ở NGƯỜI BỆNH NHỒI MÁU CƠ TIM CẤP CÓ ST CHÊNH LÊN, ĐƯỢC CAN THIỆP ĐỘNG MẠCH VÀNH QUA DA
Mục tiêu: Xây dựng mô hình hồi quy tiên lượng các biến cố tim mạch chính dựa trên sức căng dọc toàn bộ thất trái; tương hợp thất trái-động mạch; nồng độ Osteoprotegerin và Matrix Metalloproteinase-2 huyết tương, ở người bệnh nhồi máu cơ tim cấp có ST chênh lên, được can thiệp động mạch vành qua da. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả, theo dõi dọc, có đối chứng trên 2 nhóm người bệnh điều trị tại Bệnh viện Quân y 103, từ tháng 7/2022-10/2025 (nhóm nghiên cứu: 168 người bệnh nhồi máu cơ tim cấp có ST chênh lên và nhóm đối chứng: 50 người độ tuổi phù hợp, không có bệnh lí động mạch vành). Xác định các yếu tố tiên lượng bằng hồi quy Cox. Kết quả: Sau 12 tháng, tỉ lệ biến cố tim mạch là 14,88%. Tương hợp thất trái-động mạch, sức căng dọc toàn bộ thất trái và nồng độ Osteoprotegerin đều cho thấy giá trị dự báo biến cố tim mạch sau 12 tháng; trong đó, VAC (HR = 3,060; p = 0,024) và nồng độ Osteoprotegerin (HR = 1,002; p < 0,001) là hai yếu tố tiên lượng độc lập mạnh nhất; sức căng dọc toàn bộ thất trái có ý nghĩa khi kết hợp với đái tháo đường. Kết luận: Tương hợp thất trái-động mạch, sức căng dọc toàn bộ thất trái và nồng độ Osteoprotegerin đều có giá trị tiên lượng biến cố tim mạch sau nhồi máu cơ tim cấp. Xây dựng được hai mô hình hồi quy có tiềm năng ứng dụng phân tầng nguy cơ và cá thể hóa điều trị sau can thiệp động mạch vành ở người bệnh nhồi máu cơ tim cấp tại Việt Nam.
MỐI LIÊN QUAN GIỮA SỨC CĂNG NHĨ TRÁI VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN NHỒI MÁU CƠ TIM CẤP ĐƯỢC CAN THIỆP ĐỘNG MẠCH VÀNH QUA DA
Mục tiêu: Đánh giá mối liên quan giữa sức căng nhĩ trái với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh nhồi máu cơ tim cấp được can thiệp động mạch vành qua da. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả, theo dõi dọc, có đối chứng trên 120 người bệnh nhồi máu cơ tim cấp, được can thiệp động mạch vành qua da (nhóm NMCT) và 50 người tương đồng về tuổi, giới, yếu tố nguy cơ bệnh động mạch vành nhưng không có bệnh động mạch vành (nhóm chứng). Đánh giá sức căng nhĩ trái ở cả hai nhóm qua các kết quả siêu âm. Kết quả: Sức căng dự trữ nhĩ trái (LASr), sức căng dẫn máu nhĩ trái (LAScd), sức căng nhĩ co (LASct) ở nhóm NMCT (lần lượt là 28,9%; 14,2%; 14,9%) thấp hơn có ý nghĩa so với nhóm chứng (lần lượt là 44,3%; 21,9%; 22,3%), với p < 0,001. Ở nhóm NMCT, LASr, LAScd, LASct có mối tương quan nghịch với điểm GRACE (lần lượt là r = -0,38, p < 0,001; r = -0,49, p < 0,001; r = -0,19, p = 0,036), với nồng độ NT-Pro BNP (lần lượt là r = -0,37, p < 0,001; r = -0,41, p < 0,001; r = -0,28, p = 0,004), với chỉ số thể tích nhĩ trái (lần lượt là r = -0,26, p = 0,004; r = -0,19, p = 0,04; r = - 0,26, p = 0,005). Trên nhóm NMCT, LASr, LAScd, LASct có mối tương quan thuận với phân suất tống máu thất trái (lần lượt là r = 0,27, p = 0,003; r = 0,25, p = 0,006; r = 0,22, p = 0,014), với phân suất tống máu nhĩ trái (lần lượt là r = 0,41, p < 0,001; r = 0,31, p = 0,001; r = 0,42, p < 0,001) và sức căng dọc toàn bộ thất trái (lần lượt là r = 0,41, p < 0,001; r = 0,36, p < 0,001; r = 0,36, p < 0,001). Kết luận: Sức căng nhĩ trái ở người bệnh nhồi máu cơ tim cấp được can thiệp động mạch vành qua da giảm so với nhóm chứng; đồng thời, có mối tương quan nghịch với điểm GRACE, nồng độ NT-Pro BNP, chỉ số thể tích nhĩ trái và có mối tương quan thuận với phân suất tống máu thất trái, phân suất tống máu nhĩ trái, sức căng dọc toàn bộ thất trái.
ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG BỎNG HÔ HẤP VÀ GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG TỬ VONG CỦA CÁC THANG ĐIỂM rBAUX, FRANK, APACHE II TRÊN NGƯỜI BỆNH NGHIÊN CỨU
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, phân tích mối tương quan giữa triệu chứng lâm sàng với mức độ tổn thương trên nội soi và đánh giá giá trị tiên lượng tử vong của các thang điểm rBaux, Frank và APACHE II ở người bệnh bỏng hô hấp. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích trên 63 người bệnh bỏng hô hấp, điều trị tại Khoa Hồi sức - Cấp cứu, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, từ tháng 10/2024 đến tháng 10/2025. Kết quả: Triệu chứng thường gặp nhất là bỏng mặt (98,4%), cháy lông mũi (93,7%) và khàn tiếng (79,4%). Có mối tương quan thuận, chặt chẽ giữa tổng số triệu chứng lâm sàng và mức độ AIS (r = 0,7621, p < 0,001). Tuổi và diện tích bỏng là yếu tố tiên lượng tử vong có ý nghĩa (p < 0,05). Thang điểm rBaux có giá trị tiên lượng tốt nhất (AUC = 0,861), với điểm cắt tối ưu ≥ 100 (độ nhạy 91,5%; độ đặc hiệu 75%; chỉ số Youden J = 0,665). Kết luận: Triệu chứng lâm sàng, đặc biệt ở vùng đầu mặt cổ và hô hấp trên có giá trị gợi ý cao và tương quan chặt với tổn thương thực thể. Thang điểm rBaux là công cụ đơn giản, hiệu quả để tiên lượng tử vong sớm ở người bệnh bỏng hô hấp.
NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ SẮT HUYẾT TƯƠNG VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI MỘT SỐ YẾU TỐ Ở NGƯỜI BỆNH BỆNH THẬN MẠN TÍNH GIAI ĐOẠN CUỐI
Mục tiêu: Đánh giá nồng độ sắt huyết tương và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 120 người bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối (nhóm 1 gồm 100 người bệnh lọc máu và nhóm 2 gồm 20 người bệnh chưa lọc máu), điều trị nội trú tại Khoa Thận - Lọc máu, Bệnh viện Quân y 103, từ tháng 6/2024-4/2025. Định lượng nồng độ sắt huyết tương máu tĩnh mạch ngoại vi lúc đói (và trước thời điểm lọc máu buổi thứ hai trong tuần ở nhóm 1)hệ thống sinh hóa tự động Beckman Coulter. Kết quả: Tỉ lệ thiếu sắt ở nhóm người bệnh bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối có lọc máu là 5%. Không có sự khác biệt về nồng độ sắt huyết tương giữa nhóm có lọc máu với nhóm không lọc máu, giữa nhóm lọc máu dưới 12 tháng với nhóm lọc máu từ 12 tháng trở lên, giữa nhóm nam giới với nhóm nữ giới (p > 0,05). Nồng độ sắt ở nhóm ≥ 60 tuổi thấp hơn so với nhóm < 60 tuổi (p = 0,05). Nồng độ sắt huyết tương ở nhóm có huyết sắc tố đạt mục tiêu (HGB ≥ 100 g/L) cao hơn ở nhóm không đạt mục tiêu (HGB < 100 g/L) (p = 0,0011). Có mối tương quan thuận mức độ yếu giữa nồng độ sắt huyết tương với nồng độ albumin (p = 0,0338) và protein (p = 0,0372) huyết tương. Kết luận: Giảm nồng độ sắt huyết tương có liên quan đến thiếu máu ở người bệnh bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối lọc máu chu kì.
GIÁ TRỊ CỦA PEPSINOGEN HUYẾT THANH TRONG CHẨN ĐOÁN, TIÊN LƯỢNG UNG THƯ DẠ DÀY
Pepsinogen là tiền enzym của pepsin, gồm hai dạng chính: pepsinogen I (PGI - tiết từ tế bào chính vùng thân vị) và pepsinogen II (PGII - tiết ở toàn bộ niêm mạc dạ dày, tá tràng). Nồng độ PGI huyết thanh giảm khi có teo niêm mạc thân vị, còn PGII ít thay đổi; do đó, tỉ lệ PGI/PGII phản ánh mức độ tổn thương tiền ung thư. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh giá trị của xét nghiệm này trong sàng lọc viêm teo niêm mạc dạ dày, dị sản ruột và đặc biệt là ung thư dạ dày. Xét nghiệm pepsinogen huyết thanh được coi như kĩ thuật “nội soi máu”, đã được triển khai rộng rãi tại Nhật Bản và Hàn Quốc trong các chương trình tầm soát cộng đồng về ung thư dạ dày. Ngoài khả năng phát hiện sớm, sự giảm sâu của PGI và tỉ lệ PGI/PGII thấp còn liên quan đến tiên lượng xấu và nguy cơ tái phát sau điều trị ung thư dạ dày. Chúng tôi giới thiệu về giá trị của định lượng pepsinogen huyết thanh trong chẩn đoán, tiên lượng và quản lí ung thư dạ dày.
MỘT SỐ YẾU TỐ TIÊN LƯỢNG TỬ VONG TRÊN NGƯỜI BỆNH NHIỄM KHUẨN HUYẾT TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 103 GIAI ĐOẠN 2023-2025
Mục tiêu: Xác định một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng liên quan đến tiên lượng tử vong ở người bệnh nhiễm khuẩn huyết. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích trên 399 người bệnh nhiễm khuẩn huyết, điều trị tại Bệnh viện Quân y 103, từ tháng 01/2023 đến tháng 06/2025. Kết quả: Các yếu tố liên quan đến tỉ lệ tử vong cao bao gồm: tuổi cao ≥ 70 tuổi (p < 0,01); tiền sử đột quỵ (p < 0,01), tăng huyết áp và suy tim (p < 0,05); đường vào từ đường hô hấp (OR = 2,27, p < 0,05). Nhóm tử vong có nồng độ Albumin thấp hơn (p < 0,01); nồng độ lactat, CRP và Procalcitonin cao hơn (p < 0,05) so với nhóm sống. Tình trạng sốc nhiễm khuẩn và nhu cầu can thiệp thở máy, lọc máu liên quan mật thiết đến kết cục tử vong (p < 0,01). Vi khuẩn Gram âm chiếm ưu thế (73,7%) nhưng không khác biệt tỉ lệ tử vong giữa nhóm nhiễm vi khuẩn Gram âm với nhiễm vi khuẩn Gram dương (p > 0,05). Kết luận: Sốc nhiễm khuẩn, đường vào từ đường hô hấp, tuổi cao, các bệnh lí nền (đột quỵ, tăng huyết áp, tim mạch), tình trạng rối loạn các chỉ số Albumin, lactat, CRP, Procalcitonin và can thiệp hồi sức là những yếu tố quan trọng liên quan đến tiên lượng tử vong ở người bệnh nhiễm khuẩn huyết.
NHẬN XÉT GIÁ TRỊ HÌNH ẢNH MAMMOGRAPHY TRONG CHẨN ĐOÁN TỔN THƯƠNG UNG THƯ VÚ
Mục tiêu: Mô tả các dấu hiệu tổn thương ung thư vú trên phim chụp Mammography và so sánh giá trị chẩn đoán của các dấu hiệu này so với kết quả mô bệnh học. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả cắt ngang 78 người bệnh nữ, lâm sàng nghi ngờ có khối u vú, được chụp Mammography chẩn đoán tại Viện Y học Phóng xạ và Ung bướu Quân đội, từ tháng 6/2023-6/2025. Trong đó, kết quả mô bệnh học xác định 48 người bệnh ung thư vú (nhóm bệnh) và 30 người bệnh không mắc ung thư vú (nhóm chứng). So sánh giá trị chẩn đoán ung thư vú của hình ảnh Mammography với kết quả mô bệnh học. Kết quả: Các dấu hiệu thường gặp trên Mammography ở người bệnh ung thư vú là tổn thương hình khối (95,83%), ranh giới không rõ (95,83%), mật độ không đều (93,75%), tăng đậm độ (93,75%) và vôi hóa nghi ngờ ác tính (77,08%). Tổn thương mật độ không đều có giá trị chẩn đoán cao nhất, với Se = 93,75%, Sp = 96,67% và Acc = 94,87%. Tổn thương ranh giới không rõ và vôi hóa ác tính có giá trị chẩn đoán cao với Acc lần lượt là 91,03% và 83,33%. Các dấu hiệu đường bờ nham nhở hình sao, hình đa diện, tăng đậm độ, hình khối, xâm lấn da, thành ngực và di căn hạch nách có độ nhạy không cao. Kết luận: Chụp Mammography có giá trị quan trọng trong phát hiện và chẩn đoán ung thư vú. Các dấu hiệu: mật độ không đều, ranh giới không rõ và vôi hóa ác tính có giá trị chẩn đoán cao. Kết hợp nhiều dấu hiệu hình ảnh trên Mammography giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán ung thư vú.
ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG HỖ TRỢ ĐIỀU TRỊ CỦA CAO LỎNG PH TRÊN NGƯỜI BỆNH VIÊM LOÉT ĐẠI TRỰC TRÀNG CHẢY MÁU MỨC ĐỘ NHẸ VÀ TRUNG BÌNH
Mục tiêu: Đánh giá tác dụng hỗ trợ điều trị của cao lỏng PH (sử dụng thụt giữ đại tràng) khi kết hợp thuốc Pentasa (sử dụng đường uống) trên người bệnh viêm loét đại trực tràng chảy máu mức độ nhẹ và trung bình. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu tiến cứu, thử nghiệm lâm sàng mở, so sánh trước với sau điều trị và so sánh với nhóm chứng trên các bệnh nhân viêm loét đại trực tràng chảy máu mức độ nhẹ và trung bình điều trị tại Viện Y học cổ truyền Quân đội và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, năm 2021-2023. Kết quả: Cao lỏng PH thụt giữ đại tràng với liều 100 mL/lần/ngày kết hợp phác đồ nền sử dụng thuốc uống Pentasa trong 15 ngày liên tục có tác dụng cải thiện các triệu chứng và tổn thương trên hình ảnh nội soi theo thang điểm Mayo, giảm các triệu chứng theo bảng điểm Y học cổ truyền, so sánh tổng điểm đánh giá sau điều trị giảm hơn so với trước điều trị với p < 0,05. Kết luận: Cao lỏng PH bước đầu cho thấy tác dụng hỗ trợ điều trị trên người bệnh viêm loét đại trực tràng chảy máu mức độ nhẹ và trung bình. Chưa phát hiện tác dụng không mong muốn trong thời gian nghiên cứu.
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN ĐƠN THUỐC ĐIỀU TRỊ NGƯỜI BỆNH NGOẠI TRÚ TẠI PHÒNG KHÁM TAI MŨI HỌNG, BỆNH VIỆN QUÂN DÂN Y MIỀN ĐÔNG, NĂM 2024
Mục tiêu: Mô tả thực trạng sử dụng kháng sinh; tỉ lệ kháng sinh kê đơn hợp lí, an toàn và phân tích một số yếu tố liên quan đến kê đơn thuốc kháng sinh không hợp lí, an toàn trong điều trị ngoại trú. Đối tượng, phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 310 đơn thuốc điều trị người bệnh ngoại trú tại Phòng Khám Tai mũi họng, Bệnh viện Quân dân y Miền Đông, từ tháng 7/2024 đến tháng 12/2024. Đánh giá tính hợp lí, an toàn trong sử dụng kháng sinh theo các hướng dẫn điều trị hiện hành. Kết quả: Kháng sinh được kê đơn chủ yếu thuộc nhóm β-lactam (99,7%); trong đó, cephalosporin thế hệ 3 chiếm tỉ lệ cao nhất (64,5%) và cefixim là hoạt chất được kê đơn phổ biến nhất (63,2%). Tỉ lệ kháng sinh kê đơn hợp lí, an toàn theo hướng dẫn điều trị hiện hành đạt 89,7%. Tất cả các đơn đều hợp lí về chỉ định và đường dùng (100%); tỉ lệ hợp lí về liều và khoảng cách liều đạt 99,7%, về thời gian sử dụng đạt 90,6%, và tiêu chí an toàn đạt 98,7%. Đặc điểm kê đơn không hợp lí, an toàn liên quan có ý nghĩa thống kê với tuổi (p = 0,001) và nơi cư trú (p = 0,013), trong đó, nguy cơ tăng ở người ≥ 60 tuổi và người bệnh ở nông thôn. Kết luận: Kê đơn kháng sinh trong điều trị các bệnh tai mũi họng tại cơ sở nghiên cứu nhìn chung phù hợp và an toàn. Cần tăng cường giám sát, cập nhật hướng dẫn điều trị hiện hành và đào tạo liên tục cho nhân viên y tế.
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SAI SÓT THUỐC TRONG LIỆU PHÁP TIÊM TĨNH MẠCH CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI MỘT BỆNH VIỆN CHUYÊN SÂU
Mục tiêu: Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố liên quan đến sai sót thuốc trong liệu pháp tiêm tĩnh mạch của điều dưỡng theo tiêu chuẩn quốc tế JCI-PRIME. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, quan sát trực tiếp 255 mũi tiêm tĩnh mạch qua đường truyền đặt sẵn của điều dưỡng, tại các khoa lâm sàng (nội, ngoại, hồi sức) một Bệnh viện chuyên sâu, từ tháng 3-6/2024. Công cụ thu thập là bảng kiểm xây dựng dựa trên tiêu chuẩn JCI-PRIME, nhấn mạnh vào tính khép kín và an toàn của quy trình. Kết quả: Tỉ lệ sai sót chung ghi nhận ở mức cao (89,4%). Sai sót kĩ thuật chiếm ưu thế ở khâu chuẩn bị (66,3%) và ở khâu thực hành tiêm (61,9%). Nguyên nhân cốt lõi được xác định là bỏ qua bước thẩm định tính phù hợp của y lệnh và kiểm tra tương tác thuốc của điều dưỡng. Có 50,1% trường hợp mắc đồng thời 2 lỗi kĩ thuật. Không tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa đặc điểm nhân khẩu học, trình độ và thâm niên công tác của điều dưỡng với sai sót thuốc (p > 0,05). Kết luận: Tỉ lệ sai sót thuốc cao phản ánh khoảng cách giữa thực hành lâm sàng hiện tại và tiêu chuẩn quốc tế khi chưa được đào tạo chuyên sâu. Bệnh viện cần cấp thiết chuẩn hóa quy trình, đặc biệt là tách biệt khâu chuẩn bị và nâng cao năng lực thẩm định thuốc cho điều dưỡng.
PHÂN TÍCH MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN SỬ DỤNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 105 NĂM 2025
Mục tiêu: Phân tích một số vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc tại Bệnh viện Quân y 105 năm 2025. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu 1.255 bệnh án điều trị nội trú và 22.793 đơn thuốc điều trị ngoại trú. Các thuốc kê đơn nằm trong danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Quân y 105, từ 01/01/2025 đến 30/12/2025. Kết quả: Ghi nhận 1.750 sai sót liên quan đến thuốc, trong đó, sai sót về “Hướng dẫn cách sử dụng thuốc” chiếm tỉ lệ cao nhất (66,06%). Phát hiện 5 cặp tương tác thuốc - bệnh, trong đó, tập trung cặp tương tác Trimetazidin - bệnh Parkinson (48,21%), tương tác Ivabradin - cơn đau thắt ngực không ổn định (28,75%); 3 cặp tương tác thuốc - thuốc, gồm Ketorolac - NSAID (43 lượt), Ciprofloxacin - Tizanidin (28 lượt) và Linezolid - Methyldopa (3 lượt). Đồng thời, ghi nhận 17 ca bệnh xảy ra ADR trong quá trình sử dụng thuốc và kịp thời báo cáo về Trung tâm ADR&DI Quốc gia. Kết luận: Trong năm 2025, Bệnh viện Quân y 105 đã kịp thời phát hiện các lỗi trong quá trình chỉ định sử dụng thuốc, ngăn chặn các cặp tương tác thuốc - bệnh, thuốc - thuốc và báo cáo 17 ca bệnh xảy ra ADR về Trung tâm ADR&DI Quốc gia.
XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH LƯỢNG BAICALIN TRONG RỄ HOÀNG CẦM (SCUTELLARIA BAICALENSIS GEORGI) BẰNG SẮC KÍ LỎNG HIỆU NĂNG CAO
Mục tiêu: Xây dựng và thẩm định phương pháp định lượng Baicalin trong rễ Hoàng cầm bằng phương pháp sắc kí lỏng hiệu năng cao (HPLC), làm cơ sở cho việc kiểm soát chất lượng dược liệu. Đối tượng và phương pháp: Dung dịch phân tích định lượng là dịch chiết bột rễ Hoàng cầm trong ethanol ở điều kiện thích hợp được lọc và pha loãng. Phương pháp định lượng sử dụng cột Luna C18 (250 x 4,6 mm, 5 µm), detector PDA đo ở bước sóng 280 nm, tốc độ dòng 1,0 ml/phút, thể tích tiêm 10 µl. Pha động là hỗn hợp methanol và nước (tỉ lệ 47:53, v/v). Phương pháp thẩm định về: tính đặc hiệu, tính tương thích hệ thống, khoảng tuyến tính, độ lặp lại và độ đúng theo hướng dẫn của ICH và AOAC. Kết quả: Phương pháp đã xây dựng có tính đặc hiệu cao, píc Baicalin tách biệt hoàn toàn khỏi các píc tạp. Khoảng tuyến tính được xác lập từ 1-50 µg/ml, với hệ số tương quan R2 = 0,9995. Độ lặp lại tốt với giá trị RSD < 2%, đáp ứng yêu cầu AOAC. Độ đúng cao với tỉ lệ thu hồi dao động từ 99,39-104,07%. Đã áp dụng phương pháp để định lượng 3 mẫu rễ Hoàng cầm, kết quả cho thấy hàm lượng Baicalin cao nhất trong các mẫu là 16,9%. Kết luận: Đã xây dựng và thẩm định được phương pháp định lượng Baicalin trong rễ Hoàng cầm bằng HPLC. Phương pháp có độ tin cậy cao, ổn định và có thể ứng dụng hiệu quả trong việc kiểm tra, xác định hàm lượng Baicalin trong dược liệu hoàng cầm trên thị trường.
XÂY DỰNG QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH ĐỊNH LƯỢNG ĐỒNG THỜI Hg, As, Cd, Pb, Zn TRONG MẪU MÁU, NƯỚC TIỂU
Mục tiêu: Xây dựng quy trình giám định định lượng đồng thời Hg, As, Cd, Zn, Pb trong mẫu máu, nước tiểu bằng ICP-MS. Đối tượng và phương pháp: Xây dựng quy trình phân tích, đánh giá hàm lượng đồng thời 5 nguyên tố kim loại (Hg, As, Cd, Pb, Zn) trên 01 mẫu máu, 01 mẫu nước tiểu của người khỏe mạnh; 25 mẫu máu và 25 mẫu nước tiểu của những trường hợp tử vong không rõ nguyên nhân, nghi ngờ ngộ độc nghề nghiệp, môi trường hoặc cố ý bằng kĩ thuật ICP­MS sau khi xử lí mẫu bằng hệ lò vi sóng. Kết quả: Xây dựng thành công quy trình định lượng đồng thời As, Zn, Hg, Cd, Pb trong mẫu máu và nước tiểu bằng kĩ thuật ICP-MS đáp ứng yêu cầu giám định độc chất pháp y. Phương pháp có khoảng tuyến tính rộng (R² > 0,995), với các thông số về độ lặp lại RSDr% (0,5-3,5%), độ tái lặp RSDR% (1,5-7,6%). Hiệu suất thu hồi đạt 75-103%, phù hợp tiêu chí của AOAC. Điều kiện phân tích và xử lí mẫu bằng phá mẫu vi sóng 200°C trong 5 phút được tối ưu, kết hợp chế độ KED khí Heli giúp hạn chế nhiễu và tăng độ chính xác. Thời gian lưu mẫu 15-30 ngày ở -25°C bảo đảm độ ổn định phân tích. Kết luận: Kết quả khẳng định quy trình có độ tin cậy cao, khả thi trong thực tiễn và có ý nghĩa trong chuẩn hóa giám định kim loại nặng trong giám định pháp y.