ĐẶC ĐIỂM HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƯỜI BỆNH NỮ CAO TUỔI THOÁI HÓA KHỚP GỐI NGUYÊN PHÁT ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 4, QUÂN KHU 4
DOI:
https://doi.org/10.59459/1859-1655/JMM.1176Từ khóa:
Hội chứng chuyển hóa, thoái hóa khớp gối, phụ nữ cao tuổi, Kellgren-LawrenceTóm tắt
Mục tiêu: Khảo sát đặc điểm hội chứng chuyển hóa và phân tích mối liên quan giữa hội chứng chuyển hóa với các thành phần của hội chứng và giai đoạn thoái hóa khớp gối ở người bệnh nữ cao tuổi thoái hóa khớp gối nguyên phát.
Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 239 người bệnh nữ ≥ 60 tuổi mắc thoái hóa khớp gối nguyên phát, điều trị tại Bệnh viện Quân y 4, Quân khu 4, từ tháng 8/2025-4/2026. Chẩn đoán hội chứng chuyển hóa theo tiêu chuẩn NCEP-ATP III 2005 có hiệu chỉnh vòng eo cho người châu Á. Đánh giá mức độ thoái hóa khớp gối theo phân loại Kellgren-Lawrence. Phân tích các yếu tố liên quan bằng hồi quy logistic đa biến.
Kết quả: 81,6% người bệnh thoái hóa khớp gối nguyên phát mắc hội chứng chuyển hóa; trong đó, hay gặp tăng vòng bụng (87,9%), giảm HDL-C (74,1%), tăng huyết áp (72,0%), tăng glucose máu (58,6%) và tăng triglycerid (49,0%). Trong nhóm người bệnh mắc hội chứng chuyển hóa, tỉ lệ người bệnh có 3, 4 và 5 thành tố lần lượt là 43,1%, 37,9% và 19,0%. Hội chứng chuyển hóa liên quan với thoái hóa khớp gối giai đoạn muộn (OR = 8,76; KTC95%: 1,16-65,88; p = 0,008). Mỗi thành tố hội chứng chuyển hóa tăng thêm liên quan với odds thoái hóa khớp gối giai đoạn muộn tăng 2,63 lần (KTC 95%: 1,86-3,37; p < 0,001). Trong mô hình đa biến, tăng glucose máu vẫn duy trì mối liên quan độc lập với thoái hóa khớp gối giai đoạn muộn (OR = 4,601; p = 0,003), tương tự với tăng triglycerid (OR = 2,265; p = 0,043).
Kết luận: Hội chứng chuyển hóa thường gặp ở người bệnh nữ cao tuổi mắc thoái hóa khớp gối nguyên phát. Gánh nặng số thành tố hội chứng chuyển hóa tăng song hành với giai đoạn thoái hóa khớp gối; tăng glucose máu và tăng triglycerid có mối liên hệ độc lập với thoái hóa khớp gối giai đoạn muộn.
Tài liệu tham khảo
1. Dragan Primorac, Vilim Molnar, Eduard Rod, Željko Jeleč, Fabijan Čukelj, Vid Matišić, et al., “Knee osteoarthritis: a review of pathogenesis and state-of-the-art non-operative therapeutic considerations”, Genes, 11 (8): p. 854, 2020.
2. Alice Courties, Jérémie Sellam, Francis Berenbaum, “Metabolic syndrome-associated osteoarthritis”, Current opinion in rheumatology, 29 (2): pp. 214-22, 2017.
3. Jonas H Kellgren, J. S. Lawrence, “Radiological assessment of osteo-arthrosis”, Ann Rheum Dis., 16 (4): pp. 494-502, 1957.
4. Kurt GMM Alberti, Robert H Eckel, Scott M Grundy, Paul Z Zimmet, James I Cleeman, Karen A Donato, et al., “Harmonizing the metabolic syndrome: a joint interim statement of the international diabetes federation task force on epidemiology and prevention; national heart, lung, and blood institute; American heart association; world heart federation; international atherosclerosis society; and international association for the study of obesity”, Circulation, 120 (16): pp. 1640-5, 2009.
5. Shiyong Zhang, Danni Wang, Jinyu Zhao, Haitong Zhao, Peng Xie, Linli Zheng, et al., “Metabolic syndrome increases osteoarthritis risk: findings from the UK Biobank prospective cohort study”, BMC public health, 24 (1): p. 233, 2024.
6. Vũ Thị Khánh Linh, Huỳnh Khôi Nguyên, Nguyễn Đức Công, Cao Thanh Ngọc, “Mối liên quan giữa hội chứng chuyển hoá và mức độ nặng thoái hoá khớp gối trên lâm sàng ở người cao tuổi”, Tạp chí Nghiên cứu Y học, 199 (2): tr. 526-35, 2026.
7. RD Altman, “Criteria for classification of clinical osteoarthritis”, The Journal of rheumatology Supplement, 27: pp. 10-2, 1991.
8. GB Langley, H Sheppeard, “The visual analogue scale: its use in pain measurement”, Rheumatology international, 5 (4): pp. 145-8, 1985.
9. Scott M Grundy, James I Cleeman, Stephen R Daniels, Karen A Donato, Robert H Eckel, Barry A Franklin, et al., “Diagnosis and management of the metabolic syndrome: an American Heart Association/National Heart, Lung, and Blood Institute scientific statement”, Circulation, 112 (17): pp. 2735-52, 2005.
10. Byung Joo Lee, Seoyon Yang, Sara Kwon, Kyung Hyo Choi, Won Kim, “Association between metabolic syndrome and knee osteoarthritis: a cross-sectional nationwide survey study”, Journal of rehabilitation medicine, 51 (6): pp. 464-70, 2019.
11. Nguyễn Thị Thanh Mai, Đào Hùng Hạnh, “Đặc điểm hội chứng chuyển hóa ở người bệnh thoái hóa khớp gối, khám ngoại trú”, Tạp chí Y học Việt Nam, 526: pp. 129-35, 2023.
12. Rajitkanok Amy Puenpatom, Timothy W Victor, “Increased prevalence of metabolic syndrome in individuals with osteoarthritis: an analysis of NHANES III data”, Postgraduate medicine, 121 (6): pp. 9-20, 2009.
13. Thitiya Poonpet, Sittisak Honsawek, “Adipokines: Metabolic link between knee osteoarthritis and obesity”, Journal of Southeast Asian Orthopaedics, 37 (2-4): pp. 55-65, 2013.
14. Cristóbal Orellana, Joan Calvet, Antoni Berenguer-Llergo, Néstor Albiñana, María García Manrique, Carlos Galisteo Lencastre, et al., “Synovial adiponectin was more associated with clinical severity than synovial leptin in women with knee osteoarthritis”, Cartilage, 13 (1_suppl): 1675S-83S, 2021.
15. Cho JH, Suh S., “Glucocorticoid-induced hyperglycemia: a neglected problem”, Endocrinol Metab (Seoul), 39 (2): pp. 210-224, 2024.
Tải xuống
Đã Xuất bản
Cách trích dẫn
Số
Chuyên mục
Chấp nhận đăng 15-09-2026
Ngày xuất bản 23-09-2026
